Aparat ruchomy

Aparat ruchomy — nazywany też aparatem zdejmowanym — pacjent zakłada i zdejmuje samodzielnie. Wykonuje się go indywidualnie: płyta z tworzywa opiera się na podniebieniu lub dnie jamy ustnej, a osadzone w niej elementy druciane (klamry, sprężyny, śruba) przesuwają zęby albo rozbudowują łuk.

To odróżnia go od aparatu stałego, który jest przyklejony do zębów i zdjąć może go wyłącznie lekarz.

Kiedy stosuje się aparat ruchomy

Aparat zdejmowany sprawdza się przede wszystkim u dzieci i młodzieży, w okresie wzrostu kości twarzoczaszki. Można nim wtedy wpływać na rozwój szczęki i żuchwy, a nie tylko na ustawienie pojedynczych zębów. Najczęstsze zastosowania to:

• Rozbudowa zwężonego łuku zębowego
• Korekta wad rozwijających się na tle nawyków — ssania kciuka, oddychania ustami, nieprawidłowego połykania
• Przygotowanie do leczenia aparatem stałym
• Utrzymanie efektu po zdjęciu aparatu stałego — w tej roli występuje jako aparat retencyjny

U dorosłych możliwości aparatu ruchomego są znacznie mniejsze. Kości nie rosną już, więc aparat zdejmowany stosuje się u nich raczej do utrzymania wyniku leczenia niż do korekty wady.

Ile godzin dziennie trzeba go nosić

To jedyny aparat, którego skuteczność zależy od pacjenta. Zalecenie zwykle obejmuje noc i część dnia — łącznie kilkanaście godzin na dobę. Aparat noszony krócej, niż zalecił ortodonta, nie działa wolniej: może nie zadziałać wcale, bo zęby zdążą wrócić do wyjściowego położenia między kolejnymi założeniami.

Dlatego przy złożonych wadach zgryzu ortodonta wybiera aparat stały, który pracuje bez przerwy.

Kolory i wygląd

Płytę aparatu wykonuje się z tworzywa dostępnego w wielu kolorach — jednobarwnego, łączącego kilka barw albo ze wzorem. Dziecko wybiera kolor samo i to drobiazg, który realnie zwiększa szansę, że aparat będzie noszony regularnie.

Cena aparatu ruchomego

Koszt zależy od konstrukcji aparatu i od tego, jaką wadę ma korygować, dlatego wycenę przedstawiamy po badaniu. Stałe pozycje to konsultacja (200 zł) oraz wizyty kontrolne (200 zł za łuk), podczas których aparat jest aktywowany.

Przebieg leczenia

1. Konsultacja — badanie zgryzu, ocena wady i kwalifikacja do leczenia
2. Wyciski i wykonanie aparatu w pracowni
3. Oddanie aparatu wraz z instrukcją zakładania i zdejmowania
4. Wizyty kontrolne, na których lekarz dokręca śrubę lub douginia elementy

Adaptacja trwa zwykle od kilku dni do dwóch tygodni. Na początku pojawia się zwiększone wydzielanie śliny i zmieniona wymowa — obie rzeczy mijają samoistnie. Pomaga czytanie na głos przez kilka minut dziennie.

Pielęgnacja aparatu

• Mycie szczoteczką i mydłem po wyjęciu z ust — pasta do zębów jest zbyt ścierna i matowi tworzywo
• Płukanie po każdym posiłku, zanim aparat wróci do ust
• Okresowa dezynfekcja tabletkami do protez
• Przechowywanie w pudełku, nigdy w serwetce — tak najczęściej ląduje w koszu
• Trzymanie z dala od gorącej wody i grzejnika; tworzywo odkształca się i aparat przestaje pasować

Najczęściej zadawane pytania

Czy aparat ruchomy wyprostuje krzywe zęby?

Przy niewielkich nieprawidłowościach i u dziecka w okresie wzrostu — tak. Przy stłoczeniach i złożonych wadach zgryzu konieczny jest aparat stały.

Czy można w nim spać?

Tak, noc to podstawowy czas noszenia aparatu zdejmowanego.

Dlaczego aparat wypada albo uwiera?

Najczęściej dlatego, że przestał pasować — bo wyrósł nowy ząb, bo aparat się odkształcił albo nie był noszony przez dłuższy czas. Wymaga wtedy korekty u lekarza, a nie doginania we własnym zakresie.

Czy trzeba go zdejmować do jedzenia i mycia zębów?

Tak. Aparat zdejmuje się na czas posiłku i na czas mycia zębów, a zakłada z powrotem po wypłukaniu ust.